Een tuin vol leven

Sinds 2020 heb ik, samen met mijn vriend en onze hond ons leven totaal overhoop gegooit en hebben we de grote stad verlaten. Na een mooie zoektocht kwamen we uit in een villawijk in Geleen Zuid met een flink stuk grond waar ik mijn droom, een voedselbostuin kan realiseren. De mooie tuin maar ook het huis had onze bekoring. Eerst hebben we zoveel mogelijk stenen uit de tuin verwijderd, daarna hebben we het regenwater afgekoppeld ( Waterklaar), en een groen dak op ons huis aangelegd. Behalve eetbare gewassen als de appelbes en de roomappel en de japanse peper en de sasafras wil ik nu vooral de transitie inzetten op kruiden en vaste planten die inheems zijn en een enorme aantrekkingskracht op insecten hebben. Die hebben namelijk wet een zetje nodig, en als het goed gaat met de insecten, komen de vruchten ook, en ben ik beter beschermt tegen plagen. Na het planten van de ecologisch geteelde inheemse planten van Cas & Co van Martin Stevens in onze tuin hebben we nu een tuinreservaat waar alle dieren ook vrolijk van worden en wij zelf, en onze hond ook!

Brandnetel, paardenbloem, madeliefje; de ene bestempelt deze planten als onkruid en wil ze het liefst zo snel mogelijk weg hebben, de andere is er net helemaal wild van en eet ze op.

de voedselboswachter
Pinksterbloem is een vaste plant die vaak al in maart begint te bloeien. Soms bloeit hij tot juni door, vooral als hij afgemaaid wordt, daarom is hij ook geschikt voor een bloemrijk gazon. Bij te veel maaien echter blijft hij wel aanwezig, maar komt hij niet tot bloei. Deze soort wordt tot 50 cm hoog en de tere bloemen varieren van lila tot roze of bijna wit. Het liefst groeit hij op tamelijk vochtige grond in het gras en aan de oevers van vijvers en sloten. Ook in het gras onder bomen groeit hij goed. De rupsen van oranjetipje en klein geaderd witje leven van deze plant.

Onkruid vergaat niet, of nog mooier; onkruid bestaat niet. Is een plant een onkruid of een groente, een medicinale plant, een sierplant of gewoon een wilde plant? Het is maar hoe je er naar kijkt. Onbemind en onbekend. Onze inheemse flora, die we in natuurgebieden gaan bewonderen, zullen we nooit onkruid noemen. Maar groeien dezelfde planten in een openbaar park tussen heesters en vaste planten, dan worden ze opeens wel onkruiden. We spreken dus beter van √≥ngewenste kruiden‘ of ‘gewild groei‘. Maar zelfs dan; we kunnen paardenbloemen, distels of brandnetels als vervelende ongenode gasten in onze moestuin bekijken, maar deze planten zijn veel meer dan ongewenste kruiden. Ze hebben heel wat troeven, waar we in onze tuin en keuken zelfs flink van kunnen genieten. Wat dacht je bijvoorbeeld van brandnetelsoep? Bovendien zijn die bloeiende ongewenste kruiden ontzettend belangrijk voor de biodiversiteit. Ze lokken insecten die instaan voor de bestuiving, voor het evenwicht houden van plantenziektes en voor de bestuiving, voor het onder controle houden van het aantal ‘schadelijke’ insecten. Ze kapot spuiten met pesticiden mag gelukkig niet meer. In Nederland zijn er heel wat mensen die deze planten al in hun armen hebben gesloten. Zo verandert onkruid van een onbemind naar een onbekend kruid. Van ongewenst naar net heel erg gewenst. Van een vijand naar een vriend.

Echte koekoeksbloem is een vaste plant die ongeveer 60 cm hoog kan worden, maare meestal kleiner blijft. Hij staat in de volle zon of lichte schaduw in vrij natte graslanden en veengebieden. Je vindt hem ook in slootranden en vochtige bosjes. Het is een heel belangrijke nectarplant voor e zilveren maan. Rupsen van een aantal nachtvlinders hebben een voorkeur voor het blad van deze plant. Echte koekoeksbloemen bloeien in april en mei en beginnen gewoon opnieuw na het maaien ofafknippen tot in september.

Waarom zijn inheemse biologische planten zo belangrijk?

Er is heel veel te vertellen over inheemse planten of heemplanten. Vroeger waren inheemse planten veelal te vinden in onze tuinen, natuur, in de bossen en akkerranden maar werden deze in de loop van de jaren door exotische of minder gevoelige planten verdrongen. Helaas had dit ook invloed op afnemende populatie insectenleven, vogels en kleine andere dieren, de hele biodiversiteit lijdt er dus onder. Inheemse planten zijn daarom meer dan de moeite waard om in je tuin te zaaien en te planten en je helpt ook nog eens de biodiversiteit in je eigen tuin te verbeteren.

Moerasvergeet-mij nietje groeit op moerassige plaatsen, soms zelfs deels in het weater, maar je ziet het ook wel op bouwlanden en akkers. Deze vaste plant bloeit lang, van mei tot september, en wordt ca. 40 cm hoog. De prachtige helderblauwe bloemen zijn net poezieblaadjes! Soms zie je ook wel eens planten met roze of witte bloemetjes. Moerasvergeet-mij-nietje hoort eingelijk in iedere vijverrand

Daarom hier 4 goede redenen om ze in je tuin te planten

Het is dus zeker een goed idee om zoveel mogelijk inheemse planten te kiezen en zo jouw bescheiden bijdrage te leveren aan het insectenleven.

Gevlekt longkruid ( links) , Deze lage vaste plant komt van nature vooral in het zuidelijk deel in humusrijke bossen en bosranden voor. Omdat hij veel is aangeplant op buitenplaatsen, is hij ook een stinseplant. Gevlekte longkruid bloeit vroeg, in maart-april, met een roze naar blauw verkleurende bloemen. Het wordt ca. 30 cm hoog. De vlekken op de bladeren lijken op longblaasjes, vandaar de naam. Het wordt ook in de natuurgeneeskunde gebruikt. Longkruid wordt bezocht door wilde bijen waaronder sachembijen.

onmisbaar

Wilde planten zijn heel belanrgijk voor bedreigde insecten zoals wilde bijen en vlinders. Door mooie wilde planten een kans te geven in de tuin help je mee eenvoudig deze kwetsbare soorten te overleven. Tuinen kunnen zo stapstenen tussen natuurgebieden worden.

Martin Stevens & Marlies Huijzer ( schrijver van het boek: ‘Wilde planten in eigen tuin“.
Muskaasjeskruid is een vaste plant van 30 tot 70 cm met een grote tere lichtroze of witte bloemen. Hij bloeit van juni tot september, kan ook prima tegen snoeien of maaien. Deze soort groeit op redelijk voedselrijke grond in de volle zon en soms in bosranden en houtwallen in lichte schaduw. Muskaasjeskruid breidt zich steeds meer uit langs snelwegen en zorgt dan voor prachtige roze bermen. Deze fraaie plant die het ook als snijbloem prima doet, wordt bezocht door tal van insecten en is ook waardplant van vlinderrupsen. Muskaasjeskruid wordt ook toegepast op groendaken.

plantengemeenschappen en -families

Per regio of gebied met dezelfde grondsoort, hetzelfde klimaat en dezelfde hoeveelheid zonlicht komen planten voor die dezelfde eisen stellen aan hun groeiplaats. Dit vindt op grote schaal, maar ook op kleine plaats; in een berm, in de halfschaduw staan andere planten bij elkaar dan op de oever van een ven op de heide. Zo ontstaan min of meer vaststaande groepen planten, zogenoemde plantengemeenschappen. Een plantengemeenschap is letterlijk de natuurlijke combinatie van planten op een bepaalde standplaats met een eigen microklimaat. Met een keus aan planten die het in de omstandigheden van je tuin ( grond, ligging, licht etc. ) goed doen, kun je altijd een succesvolle plantengemeenschap opzetten. In de permacultuur noemt men planten die succesvol samengroeien, een gilde

Slanke sleutelbloem ( rechts) is een liefhebber van vochtige grond en groeit in vochtige beekbossen en natte weilanden. De lichtgele bloemen verschijnen al eind maarten hij bloeit door tot in mei. Ze worden bezocht door wilde bijen en vlinders. Deze vaste plant kan ca. 40 cm hoog worden. In Nederland is slanke sleutelbloem ook een stinseplant die veel is aangeplant op buitenplaatsen. Hij doet het in de tuin ook wel op iets drogere grond, maar dan wel in de schaduw. Ook slanke sleutelbloem wordt gebruikt in de natuurgeneeskunde

Nut en functie

In gecultiveerde tuinen is de samenstelling van plantengemeenschappen of gildes het resultaat van wikken en wegen. Je kunt je daarbij eerst afvragen wat voor functie je aan de tuin wilt geven. Als uitgangspunt kies ik voor zo veel mogelijk eetbare planten met een zo groot mogelijke opbrengst. Daarbij is het beste om als eerste te bepalen wat je het liefste zou willen oogsten. Daarbij moet je natuurlijk rekening houden met de mogelijkheden die de grond biedt. Denk bij de functies van de tuin bijvoorbeeld aan: zoveel mogelijk eetbare planten om geld te besparen bij de dagelijkse boodschappen, of zo veel mogelijk fruit voor eigengemaakte jams en taarten. Zo veel mogelijk kruiden verbouwen voor in de keuken of voor kruidenthee kan ook een uitgangspunt zijn. Hoe meer functies je kunt opbouwen in je uiteindelijke ontwerp, hoe nuttiger je tuin.

Plantencombinaties in je tuin

En dan heb je een keuze gemaakt, je hebt nagedacht over de vorm. Ben je er dan? Nee want je doet er goed aan rekening te houden met de voorkeur van je planten zelf.

De Bosanemoon groeit graag op humusrijke niet te droge grond, meestal in bossen en onder heggen, maar soms ook in wegbermen of vochtige weilanden. Zie je bosanemonen in een grasveld, dan was daar vroeger bos. De bomen zijn gekapt, maar de bosanemoon kan zich handhaven. Bosanemonen worden ca. 30 cm hoog en bloeien vroeg, in maart-april. In juni zijn de planten alweer afgestorven. De bloemkleur kan verschillen; vaak helemaal wit, soms met een beetje roze, roze achterkanten van de bloemblaadjes en zelfs lichtblauw. Voor vroege insecten zijn bosanemonen een welkome voedselbron.

Alle bomen, planten, struiken, bollen en knollen zijn naar hun biologische kenmerken verdeeld in families. Bijvoorbeeld de rozenfamilie, waar alle rozen, maar ook bijna alles fruitstruiken (appel, peer, kers en abrikoos) toe behoren. En de composieten familie zoals een paardenbloem, die je herkent aan het bloemetje. Aan het onkruid in je tuin of in de omgeving kun je aflezen wat er in de buurt goed groeit. Als je nagaat tot welke families de planten behoren, ben je al een eind op weg naar een gedegen keus voor je eigen tuin.

gekweekte of wilde planten

Mensen kiezen vaak voor gekweekte planten omdat ze zelf willen bepalen wat voor planten er groeien en waar! Vaak komen die oorspronkelijk uit gebieden hier ver vandaan. Die gecultiveerde soorten worden meestal niet door inheemse dieren herkend als voedselbron of ze bieden weinig nectar en stuifmeel. Dat betekent steeds minder voedsel voor onder andere vlinders, wilde bijen, kevers, slakken, vogels egels en muizen. Wilde planten bieden juist wel veel voedsel; nectar en stuifmeel voor insecten en bladeren voor hun larven en veel andere kleine dieren.

Lievevrouwebedstrois een kruipende vaste plant die in lichte, redelijk voedselrijke en niet te droge bossen groeit. Hij wordt ca. 30 cm hoog en bloeit in mei en juni. Deze bodembedekker is een echte schaduwminnaar en verdraagt geen volle zon. De witte sterrvormige bloemetjes geuren en bevatten veel nectar waar dan ook veel insecten op af komen. De plant bevat coumarine dat een lekkere hooiachtige geur geeft als je de plant droogt. Vroeger werden de gedroogde plantenin het bedstro gedaan en tussden de klerren gelegd. Dat rook heerlijk en werde ook vlooien en motten.

Stepping Stones

je kunt echt het verschil maken door wilde planten je tuin te zetten. Dan krijg je een natuurlijke tuin met biodiversiteit, dus waar veel verschillende planten- en diersoorten samenleven. Zeker als meer mensen dat doen, ontstaat er een keten van “Stepping Stones“, kleine stukjes natuur buiten de grotere natuurgebieden. Dieren vinden er volop voedsel en schuilplekken en kunnen makkelijker van de ene plek naar de andere trekken. Zo kunnen soorten voortbestaan en zich zelfs uitbreiden.

Zoals de naam al zegt, is de bosandoorn een typische schaduwplant die het ook op droge grond prima doet. Deze vaste plant vormt veel uitlopers zodat hij in korte tijd de bodem onder struiken en bomen kan opfleuren met zijn dieppaarse bloemen. Die trekken erg veel insecten aan, vooral wilde bijen waaronder de gespecialiceerde andoornbij. Bosandoorn kan 90 cm hoog worden, maar blijft veel lager. Hij bloeit van juni tot september, soms langer. Je herkent de plant ook aan de sterke geur die alleen vrijkomt als je het blad kneust.

Tuinieren met wilde planten

In het boek; “Wilde planten in eigen tuin” van Martin Stevens en Marlies Huijzer zie je hoe je zo’n eigen stukje natuur maakt met tips hoe je dat kunt aanpakken en met een overvloed aan prachtige soortenwilde planten om uit te kiezen. Kijk welke planten je in jouw tuin of bakken wilt hebben en welke en welke daar waarschijnlijk volop gaan bloeien, want dat hangt af natuurlijk ook af van de grondsoort en de hoeveelheid zonlicht op die plek. Maak stap voor stap je eigen oase voor dieren en mensen, een tuin vol leven!

Wondklaver is een vasteplant van volle zon en droge zandgrond en is ook vaak op rotshellingen te vinden. Het liefst heeft hij kalkrijkegrond, maar in de tuinis hij niet kieskeurig. De plant is bedekt met haren, vooral in de bloemhoofdjes. Waarschijnlijk dankt hij daar zijn naam aan, want het pluis in de bloemhoofdjes werd vroeger als bloedstelpende watten gebruikt. Wondklaver bloeit van mei tot in september. De bloemen staan soms op 30 cm hoge stelen of liggen plat op de grond. De bloemkleur varieert van diep geel tot vrijwel wit en er zijn ook plantendie rozerood bloeien. Wondklaver kan prima op stapelmuurtjes en groene daken groeien. Hij is waardplant voor de rupsen van diverse vlinders waaronder blauwtjes

Hulp nodig?

Heb jij een leuk idee om je wijk te veraangenamen, maar weet je nog niet hoe? Of heb je wel de wens om je buurt leefbaarder te maken, maar heb je nog geen concreet resultaat voor ogen? Vraag dan een gratis gesprek aan, waarin we verkennen wat je wensen zijn en hoe ik je kan helpen.
Gratis gesprek aanvragen

You Might Also Like