Bacterien, schimmels en andere microben halen voornamelijk koolstof uit het organisch materiaal in de composthoop, net zoals ze dat in de bodem doen. Dit hebben ze nodig voor hun stofwisseling. De microben hebben ook stikstof nodig om de enzymen te kunnen maken die ze gebruiken om het organisch materiaal af te breken en de eiwitten die nodig zijn om structuur te geven. Vocht is nodig om het juiste milieu voor de microben te verkrijgen, zodat ze niet doodgaan of gaan sluimeren. Lucht is nodig omdat de nuttige bodemorganismen die verantwoordelijk zijn voor het afbreken van koolstof- en stikstofhoudende materialen aeroob zijn. Ze ademen lucht; ze hebben zuurstof nodig.
Er zijn vele vormen van composteren
Zoals met de meeste systemen; wat er ingaat heeft invloed op wat er uit gaat. Het blijkt dat je met een klein beetje bodemvoedselweb-wetenschap compost kunt maken die wordt gedomineerd door schimmels, of compost die wordt gedomineerd door bacterien. Het hangt er maar net van af wat je in de composthoop stopt.
bodemvoedselweb
Compost is een universum vol met organismen uit het bodemvoedselweb. de onvoorstelbare aantallen in een gezonde bodem vallen in het niet die je in een theelepeltje compost aantreft. Met name de microbiele populaties zijn simpelweg te groot om echt te bevatten; tot wel een miljard bacterien, 120 tot 275 meter schimmeldraden, 10.000 tot 50.000 protozoa en 30 tot 300 nematoden. Naast de extreem grote hoeveelheden microben, bevat compost allerlei soorten micro-geleedpotigen en soms ook wormen. Compost barst van het leven! (citaat uit het Bodemvoedselweb van Jeff Lowenfels @ Wayne Lewis, vertaling Marc Siepman)
Composteren hoe doe je dat ?
Naast de benodigde microben is er voor het composteringsproces warmte, water, lucht en organisch materiaal met de juiste verhoudingen koolstof en stikstof nodig. Deze moeten in de juiste verhouding gemengd worden. Aan organisch materiaal is makkelijk te komen; grasmaaisel, afgevallen bladeren. houtsnippers, stro, hooi, zaagsel, takken, en bijna alle keukenrestjes, met uitzondering van vlees en vet.
Alles begint met een goede bodem
Goede grond is de basis voor goede planten, in de tuin maar zeker ook op het balkon. Je hebt op een balkon vaak kleine bakken met weinig grond. Bovendien spoelen voedingsstoffen makkelijk weg uit deze bakken.
Een goede grond is als volgt samengesteld:
- 45% minerale deeltjes
- 25% lucht
- 25% water
- 5% organisch materiaal
voordelen van composteren met wormen
- Een wormenbak doet het prima wanneer je niet te veel afval per keer toevoegt, dus de methode is zeer geschikt voor kleine huishoudens
- De wormen nemen weinig plaats in; ze passen in een keukenkastje
- Een wormenbak levert niet alleen compost, maar ook wormensap dat verdund een geweldige opkikker is voor planten.
- Van wormenpoepjes kun je thee zetten, een geweldige vloeibare mest voor planten
- Wormen kunnen gerust een week alleen gelaten worden ( als jij je aan de regels houd)
Een wormenhotel is een gestapelde laag emmers of bakken. De bovenste is afgesloten met een deksel. In één bak wonen de wormen in snijafval en maken daar wormenmest en in de andere emmer komt de wormenpercolaat.
Aan de slag!
Je hebt net je wormenhotel gebouwd. Maak eerst een bodem van vochtig, gescheurd karton of een hennepmatje. Als je er aan kunt komen voeg dan ook een flinke laag bladeren uit het bos toe. Deze bladeren bevatten ook allerlei schimmels en bacteriën die het compostproces helpen en de kwaliteit van de compost verbeteren. Je wormen zullen zich hier ook snel in thuis voelen
Nu kun je de wormen toevoegen.
Zorg dat de kweekgrond lekker vochtig is en leeg de zak met wormen op de bedding die je net hebt gemaakt. Deze compostbak is nu misschien meteen vol en misschien heb je wel kweekgrond over. In dat geval plaats je een nieuwe lege bak bovenop, en leeg je daarin het restant van de zak met wormen.
Dek de compostwormen af
Dek de compostwormen af met een dun laagje afval en daarboven weer een laagje gescheurd droog karton. Sluit dit laagje karton eventueel af met een hennepmatje of een doek tegen de fruitvliegjes.
Langzaam laten wennen!
Na enkele dagen voer je je wormen opnieuw en sluit je opnieuw af met zaagsel of karton. Gaandeweg kun je meer voeren, afhankelijk van temperatuur en omvang van je wormenpopulatie. Overvoer de wormen de eerste weken vooral niet. Als er meer dan 10 cm onverteerd afval in de bak ligt moet je minderen, want anders gaat het schimmelen, en moet je dit weer verwijderen.
Eerste bak is vol:
Zodra de eerste bak vol begint te raken, pak je de onderste (nu nog lege compostbak) en plaats je deze bovenop de volle bak. Nu ga je hier weer laagje voor laagje afval en karton toevoegen. De wormen ruiken dat ze in de bak boven hun hoofd moeten zijn en kruipen via de gaatjes in de bodem naar boven. Zo ga je door totdat alle bakken vol zitten.
Compost oogsten
Als de laatste bak vol is staat je eerste bak onderaan. Hierin ia als het goed is het afval gecomposteerd en zijn de meeste wormen verdwenen. Deze bak leeg je. De lege bak zet je weer bovenop. Je kunt de geoogste compost meteen gebruiken in je tuin. Of eerst een tijdje laten drogen.
Wormen uit compost halen
Als er nog veel wormen in de compost zitten kun je de wormen op de volgende manier eruit vissen:
- Zet de bak met rijpecompost (de bak die je wilt oogsten) bovenop de wormentoren.
- Zet er een felle lamp op of zorg dat de wormenbak in de zon staat.
- Friemel voorzichtig door de bovenste laag compost
- De wormen vluchten naar beneden
- Haal de bovenste laag wormenvrije compost weg
- Zo drijf je de wormen steeds verder nar beneden.
- Ze zullen uiteindelijk door de gaten in de bodem naar de onderliggende bak kruipen.
Wormenpercolaat versus wormenthee
Na enkele weken ( soms 2 of 3 maanden) kan er wormenpercolaat onder uit je wormenbak druppelen. Verdun dit 1: 10 en bemest er je planten mee. Het is een natuurlijke voeding maar overbemest je planten niet. Als dit percolaat stinkt bevat het anaerobe bacterien en is het te zuur voor je planten Gooi het dan weg en controleer je of je bak niet te nat is. Zet het kraantje na de eerste 3 weken altijd open, zodat het percolaat niet ophoopt en wacht niet te lang om het te gebruiken. Verwar dit percolaat niet met wormenthee. Wormenthee maak je door wormenmest in water op te lossen . Wormenthee bevat veel goede , aerobe bacterien en schimmels. Door de thee 24 uur te beluchten met wat toegevoegde voeding ( suiker) krijg je nog meer goede bacteriën . deze verbeteren de bodem en beschermen je planten tegen ziektes en plagen. Ook wormenthee kun je niet lang bewaren.
Tot slot:
Wormencomposteren is geen exacte wetenschap. Je wormenbak is een complex levens systeem. Het duurt even voordat het evenwicht heeft gevonden. Vaak zijn er meerdere manieren om het aan te pakken of problemen op te lossen. Gun jezelf de tijd te ontdekken wat voor jou en jouw wormen werkt.
Wormen menukaart:
Lekkere hapjes:
• Ongekookte fruit- en groenteresten
• Mest en kleine planteneters zoals cavia of konijn
• Koffieprut
Verboden hapjes:
• Scherpe smaken ( knoflook, chili peper, ui)
• Citrus schillen
• Snijbloemen
• Alles wat duidelijk ziek of beschimmeld is
• Dierlijke producten ( melk, vlees, vis en ei)
• Vet en olie
• Brood, pasta, gekookte aardappelen
Aanvullen met ca 50% bedding voor structuur, vochtabsorptie en zuurgraad.
Gescheurd karton ( bij voorkeur onbedrukt bruin golfkarton en eierdozen) doppen van noten, papier van de keuekenrol, verfrommeld of versnipperd papier. Fijn versnipperd snoeihout, zaagsel, dode bladeren, stro of kleine gehakte mailskolven. Meng de bedding door de lekkere hapjes en/ of dek iedere laag af met een laagje bedding
“Maak een wormenhotel en red het klimaat“, was een uitspraak van kinderen van de Amsterdam International Community School (AICS)
Zij hebben met man en macht wormenhotels gebouwd voor de hele school. Daarnaast zijn ze ook oesterzwammen gaan kweken van het koffieprut uit de koffiemachines uit de docentenkamers. Door het gebruik van het wormenhotel en de zwambox verwerkt de school nu zélf hun GFT tot compost en heerlijke oesterzwammen. Zo is de kringloop weer rond, prachtig toch ? ”.
Ook aan de slag met een Zero Waste School? Neem contact op met mij , en jullie maken al snel een eerste stap naar een ZERO WASTE SCHOOL!
no images were found
