Menu

Aan de slag

De slogan ‘Aan de slag’ van het nieuwe kabinet geeft moed én onderstreept de urgentie van de situatie waarin ons land zich bevindt. Niet alleen het kabinet moet aan de slag, maar iedereen! We kunnen niet blijven toekijken hoe de overheid het onderwijs moet verbeteren en hoe zij de biodiversiteits- en klimaatdoelstellingen gaan halen. We kunnen allemaal ons eigen steentje bijdragen voor een duurzame wereld.

6 februari 2026

De kinderen die vandaag op de schooltuin zijn begonnen, hebben afgelopen jaar al getuinierd maar gaan voor de tweede ronde. Dat vraagt om een ander lesprogramma. Er is zoveel te leren op de kasteeltuin in Montfort. We gaan dit jaar volledig volgens de permacultuur regels tuinieren. We gaan met de natuur mee werken. Circulair Tuinieren! De grond wordt niet gespit en er komt ook geen kunstmest op de schooltuinen. We bemesten de tuin met Bokashi (gefermenteerde plantenresten) die zijn gedoneerd door het Limburgs landschap, eigenaar van de kasteeltuin. Niet alleen om die te beschermen en onze krankzinnige uitspattingen uit het verleden en het heden goed te maken, maar ook om er op een verstandige manier van te leven, zoals de generaties voor ons dat altijd gedaan hebben. Op een doordachte manier, met mate, door eenvoudig de regel van de natuur te volgen: de eeuwigdurende cyclus. Dat is het grote principe van permacultuur. De natuur is het grote principe van permacultuur. De natuur observeren en nadoen om aan onze eigen behoeften te voldoen.

De natuur is opgebouwd uit relaties, als een netwerk, waarin deelnemers waar mogelijk profiteren van elkaars nabijheid. Het afval dat de ene deelnemer achter laat kan voorzien in een levensbehoefte van een andere deelnemer. Hiervan zien we een prachtig voorbeeld in compost: plantenresten worden omgezet in plantenvoeding door allerlei beestjes. Zo kennen die beestjes en de planten een relatie die wederzijds gunstig is (symbiotisch)

De week van de circulaire economie & wereld Anti-Pesticidendag

In de week van de Circulaire Economie en de dag van Wereld Anti-Pesticidendag werken we samen aan en biodiverse tuin, lekkerder groenten, meer energie, een grotere oogst, gezond voedsel, zuiverder water… zonder gebruik van chemicalien, kunstmest en pesticiden …… Circulair is het nieuwe normaal!

Door “toekomstbehendig” te worden en de natuur te benutten zoals zelf voedsel verbouwen, bouwen met natuurlijke materialen, leven zonder afval, kweken van eigen planten en duurzame energie opwekken.

Samenwerken met de natuur

Door je afval te composteren en te fermenteren en deze terug te brengen in de bodem creëer je weer een vruchtbare grond waardoor de planten minder kwetsbaar zijn voor ziekten en plagen en zo minder last hebben van droogteverschijnselen. Bij OBS de Hovenier hebben ze dat goed begrepen en weten ze hoe ze de afvalstoffen kunnen gebruiken om er voedsel op te kweken. Ze fermenteren alles wat de wormen niet lusten en waar we geen oesterzwammen op kunnen kweken.

Bij het werken met de verschillende gereedschappen leren de kinderen de samenhang van het bewerken van de tuin in samenwerking met de natuur. Zo gaan we ook op de tuin mulchen en bedekken we de bodem om het bodemleven te voeden en te laten floreren. Het is voor leerlingen soms moeilijk de samenhang te zien tussen de verschillende vakken in het onderwijs. ‘Leren in samenhang’ betekent onder andere dat leerkrachten die relaties tussen de inhoud uit de verschillende vakken en leergebieden aanbrengen, en dat zij leerlingen laten werken vanuit het geheel naar het deel.

Nog meer voordelen

Naast het gemak heeft bokashi zijn er nog meer voordelen. Het gaat sneller dan de traditionele composthoop, het stinkt niet, tijdens het fermentatieproces komt minder CO2 vrij en is er koolstofvastlegging in de bodem. En je produceert maar liefst 40% minder afval. Ik pleit dan ook voor bokashi op grote schaal. “Als wij in Nederland collectief bokashi maken met ingezamelde voedselresten kunnen we echt toonaangevend zijn in Europa en de Wereld. En het zou ook zomaar een antwoord kunnen zijn op de huidige meeuwenoverlast en rattenproblematiek.”

Het bodemleven zorgt voor genoeg voeding en sterke planten, voor een grond die goed water vast kan houden en zelfs gifstoffen af kan breken.

Tuiniers hebben jarenlang giftige chemicalien op hun bodem gegoten, zonder in te zien dat deze chemicalien schadelijk zijn voor alles wat een bodem gezond maakt. Het gebruik van gifstoffen, in welke mate dan ook , creeert een leefomgeving voor ‘de maffia’van de bodem, een stedelijk oorlogsgebied. Recent onderzoek wijst duidelijk uit dat giftige chemicalien de waterkwaliteit, de bodemgezondheid en de voedingswaarde van ons voedsel vernietigen door het -uiteindelijke verlies van de nuttige organismen in de bodem.Jared R. Mc Kinley

Er is een wildernis onder je voeten. Ontdek wat er groeit, kruipt, springt en krioelt, hoe het met de bodem van Nederland en jouw tuin gaat, én wat je kunt doen om te helpen. De bodem is de huid van de aarde! Het is een complex systeem van lucht, water, mineralen (stenen), en organisch materiaal. De dieren, planten, schimmels en microben in de bodem creëren zo’n complex en fascinerend ecosysteem, dat in 1 theelepel gezonde bodem er meer levende wezens zitten dan mensen op aarde. Als de meeste planten afhankelijk zijn van deze bodem voor hun basisbehoeftes, is de bodem essentieel voor het leven op aarde.

toekomstbehendig

Door te zien hoe een systeem bestaat uit verschillende elementen zoals een tuin, geeft de kinderen de kans in te zien dat ieder onderdeel van het systeem elkaar beïnvloed en dat de invloed groter kan zijn dan de ‘som der delen’. Met een 4,5 biljoen jaren ervaring met het leven op aarde ,hebben natuurlijke systemen geleerd hoe ze creatief om kunnen gaan met veerkracht door het gebruik van patronen, zoals spiralen, vertakkingen. Door deze patronen en andere systemen in de natuur te ontdekken, en na te denken over de functies kunnen de kinderen dit als een fantastische belevenis ervaren. Het helpt de kinderen bovendien om de natuur beter te begrijpen en daarmee de eerste stappen te zetten om toekomstbehendig te worden.

Door de kinderen te betrekken bij de te zaaien en kweken planten op de schooltuin creeer je betrokkenheid en eigenaarschap. Zo hebben we dit jaar een “Familietuin” en “Thematuinen” aangelegd. Zo merkte ik dat de kinderen erg geintereseerd zijn in kleinfruit, maar ook vergeten groenten, wilde bloemen maar ook graan.

wil je ook circulair worden?

‘Ik ondersteun niet alleen docenten die lesgeven op Technasia, Econasia en Basisscholen en andere plekken waar praktijkopdrachten een belangrijke plek innemen, maar ga net zo graag aan de slag met medewerkers van jouw lokale gemeente. Ik werk met onderwijsinstellingen, overheden, organisaties, ondernemers en buurtbewoners.

1000135819

Afbeelding 1 van 15

< Terug naar blogs
Deel dit artikel

De Groene Docent helpt met verduurzamen

De Groene Docent kan op verschillende manieren bijdragen aan het vergroenen van basisscholen. Hoe kan ik jullie helpen?

Ook enthousiast over een Groene School?

Neem contact met me op! Dan kijken we waar je wensen & grenzen liggen. De mogelijkheden zijn eindeloos – ik help je te kiezen.